เทคนิคการจัดทำ มคอ.3 และ 5

คณะรัฐประศาสนศาสตร์ เดือน สิงหาคม 2561 ครั้งที่ 1/2561

จากการประชุมคณะกรรมการจัดการความรู้ (KM) คณะรัฐประศาสนศาสตร์ วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม ด้านการจัดการเรียนการสอน เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 2 สิงหาคม 2561 ณ ห้อง 9904 ชั้น 9 อาคารเฉลิม
พระเกียรติฯ การประชุมแลกเปลี่ยนในครั้งนี้ เป็นการดำเนินการตามแผนการจัดการความรู้ ด้านการจัดการเรียนการสอน ปีการศึกษา 2561 แบ่งเป็น 7 ลำดับ ดังนี้

ลำดับที่ 1 การบ่งชี้ความรู้ โดยการสำรวจปัญหา และแนวทางการจัดทำ มคอ.3 และ 5

เริ่มต้นการประชุม คณะกรรมการฯ ได้ระดมสมองเพื่อค้นหาประเด็นหรือองค์ความรู้ที่จะนำมาจัดการความรู้ ในด้านการเรียนการสอน โดย อาจารย์อนันต์ ได้เสนอว่า ก่อนการจัดการเรียนการสอนควรเริ่มจากการมองตามทฤษฎีระบบ (System Theory) ของ David Easton (1965) ที่เริ่มตั้งแต่ Input – Process – Output – Outcome และ Feedback เสียก่อน เพื่อให้เห็นภาพและทำความเข้าใจการจัดการเรียนการสอนอย่างเป็นระบบตามหลักตรรกะ ตั้งแต่ต้นจนจบ แล้วจึงค่อยเลือกจุดที่สนใจเพื่อนำมาพัฒนาด้วยการจัดการความรู้ต่อไป ดังภาพที่ 1

Feedback
ผลประเมินและข้อเสนอแนะจากนักศึกษา
ความรู้ที่ได้รับ
การพัฒนาผลการเรียนรู้
ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน
มคอ.5
กระบวนการสอน
เทคนิคการสอน
ตารางสอน
แผนการสอน
มคอ.3
ทรัพยากรประกอบการสอน
อาจารย์ผู้สอน
ผลงานของนักศึกษาการเก็บคะแนน
การประเมินผล

 

 

 

 

ภาพที่ 1 ระบบการจัดการเรียนการสอน

 

จากภาพที่ 1 ระบบการจัดการเรียนการสอน มี 4 ขั้นตอน คือ

ขั้นตอนที่ 1 ปัจจัยนำเข้า (Input) ขั้นตอนที่เป็นการเตรียมตัวก่อนการจัดการเรียนการสอน ได้แก่ ตารางสอน แผนการสอน มคอ.3 ทรัพยากรประกอบการสอน และอาจารย์ผู้สอน

ขั้นตอนที่ 2 กระบวนการ (Process) ขั้นตอนในระหว่างการจัดการเรียนการสอน หรือการสอน ได้แก่ กระบวนการสอน และเทคนิคการสอน

ขั้นตอนที่ 3 ผลผลิต (Output) ขั้นตอนหลังจากเสร็จสิ้นการเรียนการสอน ได้แก่ ผลงานของนักศึกษาการเก็บคะแนน และการประเมินผล

ขั้นตอนที่ 4 ผลลัพธ์ (Outcome) ขั้นตอนหลังจากเสร็จสิ้นการเรียนการสอนโดยให้คำนึงถึงวัตถุประสงค์หรือเป้าหมายของการจัดการเรียนการสอนเป็นหลัก ได้แก่ ความรู้ที่ได้รับ การพัฒนาผลการเรียนรู้ ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และมคอ.5

นอกจากนี้ยังมี ผลย้อนกลับ (Feedback) ของนักศึกษาเกี่ยวกับการจัดการเรียนการสอน ได้แก่ ผลประเมินและข้อเสนอแนะจากนักศึกษา

หลังจากการมองภาพเป็นระบบ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ศักดา ศิลปาภิสันทน์ ได้เสนอความคิดเห็นว่า ควรให้ความสำคัญกับการจัดทำ มคอ.3 และ 5 ซึ่งเปรียบเสมือนแผนการสอนหรือโครงสร้างหลักในการเรียนการสอนของรายวิชานั้นๆ อีกทั้งต้องยึดถือและเป็นไปตามเล่มหลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรบัณฑิต หลักสูตรปรับปรุง พ.ศ. 2559 ที่สำนักงานคณะกรรมการอุดมศึกษา (สกอ.) ประทับตรารับทราบการให้ความเห็นชอบ เมื่อวันที่ 2 เมษายน พ.ศ. 2561 เพื่อให้เป็นไปตามมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาที่กำหนด ด้วยเหตุนี้จึงควรนำประเด็นเรื่อง เทคนิคการจัดทำ มคอ.3 และ 5 เป็นประเด็นแรกในการจัดการความรู้

คณะกรรมการฯ ในที่ประชุมทุกท่านเห็นด้วยกับประเด็นนี้ จึงได้เริ่มต้นสำรวจปัญหาในการจัดทำ มคอ.3 และ 5 ที่เคยจัดทำมา สรุปได้ดังนี้

1..คำอธิบายรายวิชายังไม่ถูกต้องหรือครบถ้วนตามรายละเอียดหลักสูตร

2.จุดมุ่งหมายและวัตถุประสงค์ยังไม่ชัดเจน

3.ช่องทางการติดต่ออาจารย์ยังไม่เพียงพอ

4.การพัฒนาผลการเรียนรู้ของนักศึกษายังไม่ถูกต้องหรือครบถ้วนตามรายละเอียดหลักสูตร

5.วิธีการสอนในบางรายวิขาไม่ได้มีการใช้เทคนิคการเรียนรู้โดยใช้คำถามเป็นฐาน (Question-Based
Learning – QBL)

6.แผนการสอนยังไม่ชัดเจน และขาดรายละเอียด

7.แผนการสอนไม่ครอบคลุมคำอธิบายรายวิชา

ดร.สุวรรณี จริยะพร ได้สรุปการประชุมการจัดการความรู้ ด้านการจัดการเรียนการสอน ครั้งที่ 1 ว่า เลือกเทคนิคการจัดทำมคอ.3 และ 5 และมีปัญหาในการจัดทำ มคอ.3 และ 5 จำนวน 7 ข้อ และให้กรรมการแต่ละท่านไปค้นคว้าหาความรู้เกี่ยวกับเทคนิคการจัดทำ มคอ.3 และ 5 จากแหล่งข้อมูลต่างๆ ตัวอย่าง พร้อมทั้งศึกษาการทำมคอ.3 และ 5 ของตนเอง แล้วนำมาระดมสมองในการประชุมการจัดการความรู้ครั้งต่อไป

ประธาน กรรมการ และเลขานุการ รับทราบ

การจัดการความรู้ (KM) ด้านการเรียนการสอน

เรื่อง เทคนิคการจัดทำ มคอ.3 และ 5

คณะรัฐประศาสนศาสตร์ เดือน พฤศจิกายน 2561 ครั้งที่ 2/2561

การประชุมคณะกรรมการจัดการความรู้ (KM) คณะรัฐประศาสนศาสตร์ วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม ด้านการจัดการเรียนการสอน เรื่อง เทคนิคการจัดทำ มคอ.3 และ 5 ในครั้งนี้ เป็นการดำเนินการตามแผนการจัดการความรู้ ด้านการจัดการเรียนการสอน ปีการศึกษา 2561 ต่ออีก 4 ลำดับ ดังนี้

ลำดับที่ 2 การสร้างและแสวงหาความรู้ โดยการศึกษาค้นคว้าหาความรู้จากผู้รู้หรือ อาจารย์ผู้มีประสบการณ์และความชำนาญ และแหล่งข้อมูลต่างๆ เช่น หนังสือ อินเตอร์เน็ต เป็นต้น

ลำดับที่ 3 การจัดความรู้ให้เป็นระบบ โดยการร่วมกันทบทวนและสรุปเทคนิคและแนวทางการจัดทำ มคอ.3 และ 5 ที่สำคัญและมีความเหมาะสมในการเรียนการสอนแต่ละรายวิชาและกลุ่มนักศึกษา

ลำดับที่ 4 การประมวลและกลั่นกรองความรู้ โดยการจัดประชุม หรือเสวนาเพื่อพัฒนาทักษะความรู้เรื่อง เทคนิคการจัดทำ มคอ.3 และ 5

ลำดับที่ 5 การเข้าถึงความรู้ โดยการกำหนดแนวทางการจัดทำคลังความรู้ตัวอย่างและเทคนิคการจัดทำ มคอ.3 และ 5 ในระบบ Intranet

ดร.สุวรรณี จริยะพร ได้เริ่มการประชุม โดยให้กรรมการทุกท่านเตรียมข้อมูลหรือเอกสารสำคัญ 2 ส่วน คือ ส่วนที่ 1 มคอ.3 และ 5 ในรายวิชาของตนเอง และส่วนที่ 2 เทคนิคการจัดทำ มคอ.3 และ 5 ที่ค้นคว้ามา

จากนั้นจึงเริ่มการระดมสมองซึ่งมีอาจารย์ชานนท์ คันธฤทธิ์ เป็นผู้ที่มีประสบการณ์และความชำนาญในการจัดการเรียนการสอนและการจัดทำมคอ.3 และ 5 ร่วม 10 ปี อีกทั้งเป็นอาจารย์ผู้รับผิดชอบงานด้านประกันคุณภาพของคณะรัฐประศาสนศาสตร์เป็นผู้ถ่ายทอดประสบการณ์และเทคนิคการจัดทำ มคอ.3 และ 5 ที่สำคัญ ซึ่งทราบรายละเอียดการจัดทำที่ถูกต้องและเป็นไปตามหลักเกณฑ์ โดยกล่าวว่า หลักในการจัดทำ มคอ.3 และ 5 ที่ดี ได้แก่

1.การจัดทำมคอ.3 ต้องยึดคำอธิบายรายวิชาตามเล่มหลักสูตรเล่มหลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรบัณฑิต หลักสูตรปรับปรุง พ.ศ. 2559 ที่สำนักงานคณะกรรมการอุดมศึกษา (สกอ.) ประทับตรารับทราบการให้ความเห็นชอบ เป็นหลักเท่านั้น

2.การจัดทำมคอ.3 ต้องต้องดูรายละเอียดในแผนที่การกระจายความรับผิดชอบ (Curriculum Mapping) ให้ถูกต้อง และนำมาใช้เป็นแผนการพัฒนาผลการเรียนรู้ของนักศึกษาอย่างละเอียดรอบคอบ เนื่องจากเป็นจุดที่มักเกิดข้อผิดพลาดบ่อยครั้ง

3.การจัดทำมคอ.3 ที่ดี ควรนึกภาพในลักษณะแผนผังความคิด (Mind Mapping) เพื่อให้เห็นโครงสร้างรายวิชาและเนื้อหาที่จะต้องสอนทั้งหมดเสียก่อน แล้วจึงค่อยนำมากระจายในแผนการสอนทั้งหมดยกตัวอย่างเช่น ในการเรียนการสอนจำนวน 12 คาบเรียน โดยคาบเรียนที่ 13 และ 14 ควรเป็นการนำเสนอผลงาน และคาบที่ 15 เป็นการทบทวนบทเรียนก่อนสอบ เป็นต้น

4.ต้องจัดทำมคอ.3 ให้แล้วเสร็จ 30 วันก่อนเปิดภาคการศึกษา และต้องรายงานผลมคอ.5 ภายใน 30 วัน หลังจากเสร็จสิ้นภาคการศึกษา

5.อย่าลืมสอดแทรกการบูรณาการร่วมกับงานวิจัย และเทคนิคการสอนโดยใช้คำถามเป็นฐาน (Question-Based Learning – QBL) ซึ่งถือเป็นหลักสำคัญของการเรียนการสอนของวิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม

จากนั้น ดร.สุชินชยันต์  เพ็ชรนิล ได้นำเสนอความรู้เกี่ยวกับเทคนิคการจัดทำมคอ.3 และมคอ.5 ที่ดีซึ่งค้นคว้ามาจากอินเตอร์เน็ต โดยควรยึดเป็นแนวทางหลัก จำนวน 3 แหล่ง คือ

1) คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยศิลปากร. (2559). วิธีการเขียน มคอ.3. เข้าถึงได้จาก คณะวิทยา
การจัดการ มหาวิทยาลัยศิลปากร: www.ms.su.ac.th/form/mko3how.doc

2) วิทยาลัยนานาชาติ มหาวิทยาลัยมหิดล. (2553). แนวทางการจัดทำมคอ.3. เข้าถึงได้จาก
มหาวิทยาลัยมหิดล: www.muic.mahidol.ac.th/eng/wp-content/downloads/TQF/005.
Guideline%20to%20write%20TQF3%20(Thai).pdf

3) ศูนย์สนับสนุนและพัฒนาการเรียนการสอน มหาวิทยาลัยศรีปทุม. (2559). การพัฒนากรอบมาตรฐาน
คุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ: สร้างสรรค์ ปรับแต่ง มคอ.3 ให้เป๊ะ. เข้าถึงได้จาก มหาวิทยาลัย
ศรีปทุม: https://www.spu.ac.th/tlc/files/2016/08/TQF3.pdf

นอกจากนี้ในที่ประชุมได้ให้อาจารย์แต่ละท่านนำเอกสารมคอ.3 และ 5 ในรายวิชาที่ตนเป็นอาจารย์ผู้สอนมาใช้เป็นกรณีศึกษาระหว่างกันเพื่อศึกษาแนวทางการจัดทำมคอ.3 และ 5 ที่ดีและเหมาะสมยิ่งขึ้นไป ดังตารางที่ 1

ตารางที่ 1 รายวิชาที่นำมคอ.3 และ 5 มาใช้เป็นกรณีศึกษา

รายวิชา อาจารย์ผู้สอน
520-101 ความรู้เบื้องต้นทางรัฐศาสตร์ อาจารย์ชานนท์  คันธฤทธิ์
520-104 การเมืองการปกครองของไทย อาจารย์อนันต์  มณีรัตน์
521-101 รัฐธรรมนูญและสถาบันการเมือง อาจารย์ธัชภรณ์  ศรีเมือง
521-207 ระเบียบวิธีวิจัยทางรัฐประศาสนศาสตร์ ดร.สุวรรณี  จริยะพร

 

จากการประชุมระดมสมองโดยให้อาจารย์ผู้มีประสบการณ์และความชำนาญเป็นผู้ให้คำแนะนำ การแลกเปลี่ยนความรู้เทคนิคการจัดทำมคอ.3 และ 5 จากอินเตอร์เน็ต และเรียนรู้จากเอกสารมคอ.3 และ 5 ที่ใช้ในการเรียนการสอนเป็นกรณีศึกษา ทำให้คณะกรรมการได้กำหนดแนวทางทำคลังความรู้เทคนิคการจัดทำมคอ.3 และ 5 เพื่อใช้เป็นฐานข้อมูลส่วนกลาง และแนวทางหลักในการจัดมคอ.3 และ 5 สำหรับคณาจารย์ทุกท่าน

ภายในคลังความรู้เทคนิคการจัดทำมคอ.3 และ 5 ควรประกอบไปด้วย 2 ส่วน คือ 1) คู่มือเทคนิคการจัดทำ มคอ.3 และ 5 และ 2) ตัวอย่างการจัดทำมคอ.3 และ 5 ซึ่งให้เก็บไว้ใน Googledrive/คณะรัฐประศาสนศาสตร์ ที่คณาจารย์ทุกท่านสามารถเข้าถึงข้อมูลได้โดยใช้อีเมลล์ของวิทยาลัย หรือสามารถนำแฟลชไดรฟมาดึงข้อมูลได้ที่อาจารย์อนันต์  มณีรัตน์ เลขานุการคณะกรรมการจัดการความรู้ ด้านการเรียนการสอน อีกทั้งได้มอบหมายอาจารย์อนันต์  มณีรัตน์ เป็นผู้รวบรวมและจัดทำคลังความรู้ขึ้นมา เพื่อใช้สำหรับการแบ่งปันแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และการเรียนรู้ เพื่อนำไปใช้ในการจดทำมคอ.3 และ 5 ที่ถูกต้องตามหลักเกณฑ์ ในการประชุมครั้งถัดไป

ประธาน กรรมการ และเลขานุการ รับทราบ

 

 

การจัดการความรู้ (KM) ด้านการเรียนการสอน

เรื่อง เทคนิคการจัดทำ มคอ.3 และ 5

คณะรัฐประศาสนศาสตร์ เดือน มีนาคม 2562 ครั้งที่ 3/2562

การประชุมคณะกรรมการจัดการความรู้ (KM) คณะรัฐประศาสนศาสตร์ วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม ด้านการจัดการเรียนการสอน เรื่อง เทคนิคการจัดทำ มคอ.3 และ 5 ในครั้งนี้ เป็นการดำเนินการตามแผนการจัดการความรู้ ด้านการจัดการเรียนการสอน ปีการศึกษา 2561 ต่ออีก 2 ลำดับ ดังนี้

ลำดับที่ 6 การแบ่งปันแลกเปลี่ยนเรียนรู้ โดยการจัดเสวนา หรือฝึกอบรมเรื่อง เทคนิคจัดทำ มคอ.3 และ 5 จากอาจารย์ผู้มีประสบการณ์และความชำนาญ

ลำดับที่ 7 การเรียนรู้ โดยคณาจารย์ในคณะรัฐประศาสนศาสตร์นำเทคนิคจัดทำ มคอ.3 และ 5 ไปใช้ในการเรียนการสอน และมีคลังความรู้หรือแหล่งความรู้เพื่อให้สามารถเข้าถึงได้

ดร.สุวรรณี จริยะพร ได้เริ่มการประชุม โดยมอบหมายให้ ผศ.ดร.ศักดา ศิลปาภิสันทน์ ดำเนินการอภิปรายหลักในการจัดการความรู้ในครั้งนี้ เพื่อรองรับการตรวจประกันคุณภาพระดับหลักสูตรและคณะในเดือนสิงหาคม

ผศ.ดร.ศักดา ศิลปาภิสันทน์ ได้มอบหมายให้อาจารย์อนันต์ มณีรัตน์ เลขานุการ นำคู่มือเทคนิคการจัดทำมคอ.3 และ 5 และตัวอย่างการจัดทำมคอ.3 และ 5 ที่ถูกต้อง แจกจ่ายแก่คณาจารย์ทุกท่าน อีกทั้งมอบหมายอาจารย์ชานนท์ คันทฤทธิ์ เป็นผู้บรรยายและฝึกอบรมแก่ผู้เข้าร่วมประชุม ในระหว่างการประชุมก็มีการตอบข้อซักถาม และมีมติให้คณาจารย์ทุกท่านนำเทคนิคการจัดทำมคอ.3 และ 5 ในครั้งนี้ ไปปรับปรุงการจัดทำมคอ.3 และ 5 ของตนเอง แล้วหลังจากนั้นประมาณ 1 สัปดาห์ให้นำ มคอ.3 และ 5 ของตนเองกลับมาส่งและรวบรวมที่อาจารย์อนันต์ มณีรัตน์

ผลจากการนำเทคนิคการจัดทำมคอ.3 และ 5 ไปปรับใช้ ทำให้มีการจัดทำมคอ.3 และ 5 ในรายวิชาที่มีการเรียนการสอนในปีการศึกษา 2561 ที่ถูกต้องตามหลักเกณฑ์ จำนวน 12 วิชา คิดเป็นร้อยละ 100 ได้แก่

1) 520-101 ความรู้เบื้องต้นทางรัฐศาสตร์

2) 520-102 ความรู้เบื้องต้นทางรัฐประศาสนศาสตร์

3) 520-103 ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับกฎหมาย

4) 520-104 การเมืองการปกครองของไทย

5) 521-101 รัฐธรรมนูญและสถาบันการเมือง

6) 521-102 กฎหมายปกครอง

7) 521-201 การปกครองท้องถิ่นไทย

8) 521-202 นโยบายสาธารณะและการวางแผน

9) 521-203 ผู้นำกลยุทธ์ในการวางแผนทรัพยากรมนุษย์

10) 521-204 องค์การและการจัดการ

11) 521-206 ระบบสารสนเทศเพื่อการจัดการ

12) 521-301 การสัมมนาทางรัฐประศาสนศาสตร์

บทสรุปจากการจัดการความรู้ในครั้งนี้ :คณะกรรมการจัดการความรู้ด้านการเรียนการสอน กล่าวว่า การจัดทำมคอ.3 และ 5 ถือเป็นหลักสำคัญที่สุดหลักหนึ่งในการจัดการเรียนการสอน และเป็นภาระงานที่ผู้สอนทุกท่านต้องจัดทำ โดยเฉพาะอย่างยิ่งมคอ.3 เปรียบเสมือนแผนการสอนหรือโครงสร้างหลักในการเรียนการสอนของรายวิชานั้นๆ อีกทั้งต้องยึดถือและเป็นไปตามเล่มหลักสูตรรรัฐประศาสนศาสตรบัณฑิต หลักสูตรปรับปรุง พ.ศ. 2559 ที่สำนักงานคณะกรรมการอุดมศึกษา (สกอ.) ประทับตรารับทราบการให้ความเห็นชอบ เมื่อวันที่ 2 เมษายน พ.ศ. 2561 เพื่อให้เป็นไปตามมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาที่กำหนด

การจัดทำมคอ.3 และ 5 ที่ดี จะทำให้การเรียนการสอนเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล นักศึกษาเกิดความรู้และความเข้าใจในรายวิชา บรรลุผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนตามที่ตั้งไว้ อันจะส่งผลให้การผลิตบัณฑิตที่จะออกมามีคุณภาพและมีคุณค่าต่อการพัฒนาสังคมไทยในอนาคตต่อไป

ด้วยเหตุนี้จึงควรนำประเด็นเรื่อง เทคนิคการจัดทำ มคอ.3 และ 5 เป็นประเด็นแรกในการจัดการความรู้ มีการพูดคุย แลกเปลี่ยน ความรู้ ทักษะ ประสบการณ์และความชำนาญระหว่างคณาจารย์ จนเกิดการตกผลึกทางความคิดเป็นคลังความรู้ซึ่งประกอบไปด้วยคู่มือเทคนิคการจัดทำ มคอ.3 และ 5 และตัวอย่างการจัดทำ มคอ.3 และ 5 เพื่อใช้เป็นแนวทางหลักในการจัดทำมคอ.3 และ 5 ที่ดี และผลิตบัณฑิตที่มีคุณภาพออกสู่สังคมดังที่ได้กล่าวมาแล้ว

          ประธาน กรรมการ และเลขานุการ รับทราบ และจะพัฒนารับปรุงการจัดทำมคอ.3 และ 5 ที่ถูกต้องและเหมาะสมสำหรับภาคการศึกษาต่อๆไป อีกทั้งเพื่อให้สอดรับกับการประกันคุณภาพทั้งในระดับหลักสูตร และคณะ